به فتح فیه ما فیه . چهار

هر که محبوب است، خوب است و لازم نیست که هر که خوب باشد، محبوب باشد. خوبی جزو محبوبی است و محبوبی اصل است...
در زمان مجنون خوبان بودند از لیلی خوب‌تر اما محبوب مجنون نبودند. مجنون را می‌گفتند که از لیلی خوب‌ترانند بر تو بیاریم. او می‌گفت که آخر من لیلی را به صورت دوست نمی‌دارم و لیلی به دست من همچون جامی است، من از آن جام شراب می‌نوشم. پس من عاشق آن شرابم که از او می‌نوشم و شما را نظر بر قدح است از شراب آگاه نیستید. اگر مرا قدح زرین بود مرصع به جوهر و درو سرکه باشد یا غیر شراب چیزی دیگر باشد، مرا آن به چه کار آید؟
کدوی کهنه شکسته که درو شراب باشد به نزد من به از آن قدح و از صد چنان قدح. این را عشقی و شوقی باید تا شراب را از قدح بشناسد...
صورت این خلقان همچون جام‌هاست و این علم‌ها و هنرها و دانش‌ها نقش‌های جام است. نمی‌بینی که چون جام شکسته می‌شود آن نقش‌ها نمی‌ماند؟
پس کار آن شراب دارد که در جام قالب‌هاست و آن‌کس که شراب را می‌نوشد و می‌بیند.

هفتاد و دو